Türkiye, enerji arz güvenliğini çeşitlendirilmiş doğal gaz ve petrol tedarik stratejisiyle koruyor. EPDK verileri, yılın ilk çeyreğindeki ithalat rakamlarını ve tedarikçi dağılımını ortaya koydu.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, Türkiye’nin doğal gaz ithalatı yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak kaydedildi. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı ise 3,32 milyon ton olarak gerçekleşti.
Ocak ayında doğal gaz ithalatında ABD, yaklaşık yüzde 35,7’lik payla ilk sırada yer alırken, Rusya yüzde 35, Azerbaycan ise yüzde 13,4 pay aldı. Şubat ayında ABD, yüzde 27,2 payla liderliğini sürdürdü. Mart ayında ise Rusya ilk sıraya yükseldi.
Petrol ve petrol ürünleri ithalatında Rusya ana tedarikçi konumunu korudu. Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da önemli paylara sahip oldu. Ocak ayında Rusya toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7’sini karşılarken, Irak yüzde 14, Suudi Arabistan ise yüzde 9’un üzerinde paya sahipti. Şubat ayında Irak ve Kazakistan’ın payı artarken, mart ayında Rusya yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.
Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların arz güvenliği endişelerini artırdığı bir dönemde Türkiye, çeşitlendirilmiş tedarik yapısıyla doğal gaz ve ham petrol arzında önemli bir sorun yaşamadı. Türkiye, bölgesel enerji akışlarında alternatif bir güzergah işlevi de görüyor.
Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali, bu bağlamda öne çıkıyor. Türkiye, petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal ederken, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı stratejik bir merkez konumunda bulunuyor.
Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınarak tankerlerle küresel pazarlara sevk ediliyor. Bu hat, yalnızca Azerbaycan için değil, Kazakistan gibi üreticiler için de Rusya’ya bağımlılığı azaltan alternatif bir koridor görevi görüyor. BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteli Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk 2 ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı.
Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da kritik bir rol oynuyor. Mart ayında yeniden devreye alınan bu hattın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Hattan yapılan sevkiyatın ilk aşamada günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanıyor.
Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştiriyor. Rusya’dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan gaz sağlanan Türkiye’ye, TürkAkım ile de toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteli iki paralel hat üzerinden gaz ulaşıyor.
Azerbaycan’dan gelen doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı ile yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor. Türkiye’ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) aracılığıyla batıya iletiliyor. TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor; bunun yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine, 10 milyar metreküplük bölümü ise Avrupa’ya yönlendiriliyor.
TANAP üzerinden taşınan gaz, Türkiye-Yunanistan sınırında Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile bağlantı kurarak Avrupa pazarına ulaşıyor. TAP, yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışırken, hattın kapasitesi teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor. İtalya doğal gaz şebekesine entegre edilen hat sayesinde Azerbaycan gazı, Avrupa’nın farklı bölgelerine sevk edilebiliyor.
Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı ise Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin önemli bir parçası olarak geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteli hatla Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedefleniyor.
İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip bu hat üzerinden, Türkiye’nin İran ile yaptığı uzun vadeli anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.
